Tuần này, Lời Cảnh Báo tiếp tục cập nhật những vấn đề thời sự được dư luận đặc biệt quan tâm, trong đó có Rủi ro khi lưu mật khẩu trên trình duyệt ở máy tính dùng chung; Hiểm họa từ trào lưu ‘treo người’ để trị đau lưng.
Rủi ro khi lưu mật khẩu trên trình duyệt ở máy tính dùng chung
Chỉ một thao tác nhấp chuột vào nút “Lưu mật khẩu” (Save Password) sau khi đăng nhập tài khoản có thể giúp người dùng tiết kiệm vài giây ngắn ngủi. Thế nhưng, nếu thói quen tiện tay này được thực hiện trên các máy tính công cộng, cái giá phải trả có thể là toàn bộ quyền kiểm soát email, mạng xã hội, thậm chí là “bay màu” tiền trong tài khoản ngân hàng.
Máy tính tại thư viện, phòng máy trường học hay các không gian làm việc chung (coworking space) là những thiết bị phục vụ hàng chục, hàng trăm lượt người mỗi ngày. Để thuận tiện cho những lần truy cập sau, hầu hết các trình duyệt web hiện nay đều tự động hiển thị gợi ý lưu mật khẩu.
Nhiều người dùng – đặc biệt là sinh viên và dân văn phòng – vì muốn thao tác nhanh nên đã vô tư bấm chọn mà không hề lường trước rằng dữ liệu của mình sẽ ở lại thiết bị sau khi rời đi. “Có lần mình lên thư viện trường dùng máy tính và lỡ bấm lưu mật khẩu. Đến khi về nhà, mình bàng hoàng nhận được thông báo Facebook bị đăng nhập từ một thiết bị lạ. Rất may là mình đổi mật khẩu kịp thời, nếu không có lẽ đã bị chiếm đoạt tài khoản hoàn toàn” – Một sinh viên chia sẻ.
Thực tế, chỉ đăng xuất (Log out) là chưa đủ. Mật khẩu cùng dữ liệu đăng nhập vẫn có thể âm thầm tồn tại trong bộ nhớ đệm (cache) hoặc danh mục mật khẩu lưu trữ của trình duyệt, biến thiết bị dùng chung thành “mỏ vàng” cho kẻ gian khai thác.
Theo ông Võ Đỗ Thắng – Giám đốc Trung tâm đào tạo An ninh mạng Athena, việc hacker và kẻ xấu chiếm đoạt dữ liệu từ trình duyệt trên máy tính dùng chung thường diễn ra qua hai con đường chính.
Thứ nhất, khai thác tính năng lưu mật khẩu và Cookie. Kẻ gian có thể chủ động bật tính năng tự động ghi nhớ trên trình duyệt máy tính công cộng. Khi người dùng tiếp theo đăng nhập, mọi thông tin về Tên đăng nhập (Username), Mật khẩu (Password) và dữ liệu phiên làm việc (Cookie) sẽ được âm thầm lưu lại. Hacker chỉ cần truy cập vào mục quản lý của trình duyệt hoặc xâm nhập máy từ xa là có thể “đọc” sạch các thông tin này để chiếm quyền kiểm soát Gmail, Facebook, TikTok,…
Thứ hai, sử dụng kỹ thuật nghe lén (Sniffer) và Phần mềm gián điệp. Nhiều máy tính công cộng chưa được bảo mật kỹ lưỡng hoặc đã bị cài sẵn các công cụ theo dõi. Hacker thiết lập các phần mềm “nghe lén” nằm ở trung gian đường truyền. Khi người dùng nhập dữ liệu để gửi lên hệ thống máy chủ, các công cụ này sẽ bắt trọn gói tin và trích xuất thông tin cá nhân một cách bất hợp pháp.
Khi tài khoản bị rơi vào tay kẻ xấu, hậu quả không chỉ dừng lại ở việc lộ bớt một vài thông tin riêng tư. Kẻ gian dùng chính Facebook, Zalo, Gmail của nạn nhân để nhắn tin vay tiền, nhờ chuyển khoản cấp bách tới bạn bè, người thân, đồng nghiệp. Nếu tài khoản bị chiếm đoạt liên quan đến ngân hàng trực tuyến, ví điện tử hay có liên kết thẻ thanh toán quốc tế, thiệt hại về tài chính sẽ xảy ra chỉ trong vài phút.
Sự tiện lợi luôn đi kèm với rủi ro nếu người dùng chủ quan. Để bảo vệ an toàn cho dữ liệu cá nhân khi bắt buộc phải làm việc trên các thiết bị công cộng, các chuyên gia khuyến cáo: Tuyệt đối KHÔNG bấm “Lưu mật khẩu”, sử dụng Trình duyệt ẩn danh, đăng xuất và Xóa dữ liệu duyệt web, kích hoạt Xác thực 2 yếu tố, sử dụng phần mềm quản lý mật khẩu độc lập.
Clip: https://www.youtube.com/watch?v=7MKEEIljGcU
Hiểm họa từ trào lưu ‘treo người’ để trị đau lưng
Đau lưng, thoát vị đĩa đệm hay thoái hóa cột sống đang là những căn bệnh ngày càng phổ biến, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của nhiều người. Đánh vào tâm lý ngại đến bệnh viện và mong muốn chữa khỏi bệnh cấp tốc, thời gian gần đây trên các nền tảng mạng xã hội bùng nổ trào lưu tự chữa bệnh bằng cách đu xà, treo người đảo ngược hoặc dùng dây đeo, đai nẹp tự chế để kéo giãn cột sống tại nhà.
Tuy nhiên, đằng sau phương pháp tưởng chừng đơn giản và “tiết kiệm” này lại là những hiểm họa khôn lường, có thể biến tổn thương nhẹ thành chấn thương vĩnh viễn. Chỉ cần gõ từ khóa “chữa thoát vị đĩa đệm tại nhà”, người dùng dễ dàng bắt gặp hàng loạt video clip hướng dẫn đu xà, treo đai tự chế với những lời quảng cáo có cánh như “trả đĩa đệm về vị trí cũ”, “giảm đau nhức tức thì”. Phần lớn các thiết bị được rao bán đều là đồ tự chế thô sơ, mua trôi nổi trên mạng hoặc do người dân tự gia công mà không hề có sự kiểm định y tế hay hướng dẫn từ bác sĩ.
Nhiều người bệnh do thiếu hiểu biết đã lâm vào cảnh “tiền mất tật mang”. Một bệnh nhân bị đau thắt lưng chia sẻ: “Tôi xem trên mạng thấy hướng dẫn mua dây về treo người cho hết đau. Rốt cuộc không thấy bớt mà còn bị té ngã phải nhập viện khẩn cấp”. Một trường hợp khác bị gai cột sống bàng hoàng kể lại: “Thấy trên mạng chỉ treo dây nên tôi làm theo nhưng càng làm càng đau. Đến khi đi khám, bác sĩ cảnh báo nếu tôi tự treo thêm 1-2 lần nữa thì nguy cơ bị liệt hoàn toàn là rất cao”.
Theo TS.BS Nguyễn Ngọc Tuấn (Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP.HCM), trong y học, kéo giãn cột sống là một phương pháp vật lý trị liệu hiệu quả. Tuy nhiên, nó bắt buộc phải được chỉ định bởi bác sĩ và thực hiện bằng máy móc chuyên dụng, có sự kiểm soát lực kéo chính xác tính theo cân nặng và tình trạng bệnh lý của từng người.
Việc người dân tự treo người trên xà hay dùng dây tự chế tiềm ẩn những rủi ro cực kỳ lớn. Thứ nhất, lực tác động đột ngột và quá tải. Khi treo người, toàn bộ trọng lượng cơ thể bị dồn xuống đột ngột, tạo áp lực khủng khiếp lên các đốt sống và hệ thống dây chằng. Điều này dễ dẫn đến rách bao xơ, làm khối thoát vị chèn ép nặng hơn vào tủy sống. Thứ hai, nguy cơ tai nạn té ngã. Dây treo tự chế không đảm bảo độ bền hay sức chịu nặng có thể bị đứt, sút đinh giữa chừng khiến người bệnh ngã đập đất, gây gãy xương hoặc chấn thương sọ não. Thứ ba, bỏ qua các chống chỉ định y khoa. Cột sống có những tổn thương đặc thù (như gai xương lớn, trượt đốt sống, dính khớp, loãng xương nặng…) tuyệt đối không được kéo giãn. Việc tự ý điều trị có thể gây gãy xương cột sống hoặc đứt rễ thần kinh.
“Ngay cả khi bác sĩ cho phép bệnh nhân dùng đai hỗ trợ tại nhà, đó là sau khi đã qua thăm khám tỉ mỉ và xác định không có bất thường nguy hiểm. Đai nẹp cũng phải là loại đã qua kiểm định chất lượng của cơ quan y tế. Việc tự gia công dụng cụ để treo người là hết sức liều lĩnh” – bác sĩ chuyên khoa cảnh báo.
Không chỉ dừng lại ở góc độ sức khỏe, việc sản xuất, quảng cáo và rao bán các thiết bị điều trị y tế tự chế, không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội còn là hành vi vi phạm pháp luật. Theo quy định, các sản phẩm liên quan đến điều trị sức khỏe con người khi chưa được Bộ Y tế kiểm định hay cấp phép mà tự ý giới thiệu, quảng cáo sai sự thật sẽ bị xử phạt hành chính. Trường hợp gây thương tích nặng hoặc tổn hại sức khỏe nghiêm trọng cho người tiêu dùng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Mọi căn bệnh muốn điều trị hiệu quả đều phải bắt đầu từ một chẩn đoán chính xác. Người dân tuyệt đối không nên mù quáng tin theo các trào lưu chữa bệnh truyền miệng hoặc quảng cáo thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau nhức cột sống, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, chụp chiếu và đưa ra phác đồ điều trị an toàn, phù hợp nhất.
Clip: https://www.youtube.com/watch?v=y0AXFludwk8
Lời Cảnh Báo là một chương trình thời sự, phản ánh những vấn đề đang được xã hội quan tâm, cung cấp cho người dân nhiều kiến thức bổ ích về các lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống như: kinh tế, sức khỏe, giáo dục, an ninh trật tự, xã hội… Chương trình được phát sóng vào lúc 19h50 Thứ Hai và Thứ Tư hàng tuần trên kênh THVL1. Chương trình do Báo và Phát thanh, Truyền hình Vĩnh Long phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.
Gia Anh
